7 Weetjes over Schuim & Bubbels

I. Veel schuim betekent niet automatisch dat je een goede zeep in handen hebt

Schuim is feestelijk als je gaat badderen. Toch kleven er wat nadelen aan veel schuim door je product. Veel zepen uit de winkel zijn technisch gezien geen zeep, maar heten detergenten.

detergenten

Detergenten zijn producten die oppervlakteactieve stoffen bevatten. Deze stoffen weken vuil los en zorgen ervoor dat het vuil opgelost blijft in het water. In zeepproducten moet je denken aan natrium lauryl sulfaat (SLS) en natrium laureth sulfaat (SLES). Ze vormen veel schuim. Bij normaal gebruik zijn deze stoffen niet gevaarlijk. Helaas veroorzaken ze wel bij veel mensen geïrriteerde, droge en zelfs pijnlijke huid. In een ambachtelijk gemaakte zeep is geen SLS of SLES aanwezig.

II. Natuurlijke zepen schuimen dankzij een uitgebalanceerde verhouding van de ingrediënten

Natuurlijke zepen worden gemaakt van oliën en vetten, zowel dierlijk als plantaardig. Een natuurlijke, ambachtelijk gemaakte zeep zonder veel schuimvorming kan een perfecte zeep zijn. Schuim en bubbels hebben nou eenmaal hun aantrekkingskracht en de meeste zeepmakers houden daar rekening mee bij het formuleren van een zeeprecept.

• grote bubbels:
  Kokosolie (tot maximaal 25-30%) en castorolie (5%) zorgen in een zeep voor grote bubbels.

• stevig schuim:
  In bijvoorbeeld scheerzepen wordt stearinezuur gebruikt om stevig en stabiel schuim te creëren. Stearinezuur is een vetzuur en kan afkomstig zijn van dierlijke of plantaardige oorsprong zijn. Het wordt ook gebruikt om kaarsen harder te maken. Stearinezuur gebruiken in een cold process zeep is lastig, want het zorgt voor directe klontvorming bij het mixen van loog en vetten. Bij de hot process methode kan je dit weer vloeibaar krijgen.

• ‘creamy’ schuim:
  Voor zijdeachtig schuim nemen we olijfolie, zonnebloemolie of een andere olie met veel oliezuren (oleic). Vergeet niet PUNT 5 te lezen!

• stabiliseren van schuim:
  Sheaboter (3-5%) en cacaoboter (5-15%). Fluffie schuim dat langer bijft. Hogere percentages kunnen juist weer lekkere schuiming tegenwerken.

• loog:
  Suiker, honing, bier in je loog voor meer schuim en bubbels. Weet wel dat de combinatie van loog en suiker voor hoge temperatuur zorgt in je zeepmassa! De beruchte ‘zeepvulkaan’ (zeep explodeert enige tijd nadat de emulsie in een vorm gestort is) is vaak het gevolg van (teveel) suiker in de zeep, als de hitte niet weg kan (bv. in een hoge, ronde buisvormige mal). Dit verhaal geldt ook als je werkt met melk in je zeep, vanwege de aanwezige melksuikers. Werk met lage temperaturen of verzin een andere koelingsmethode.

• citroenzuur:
  Een klein schepje citroenzuur in je loog. Wanneer citroenzuur wordt gecombineerd met natriumhydroxide, ontstaat natriumcitraat. Natriumcitraat kan ook als los ingrediënt worden toegevoegd. Het wordt gebruikt in zepen als chelaatvormer. Die bindt de metalen (onder andere magnesium) en zorgt dat hard water verzacht. Hierbij moet je opletten dat het gebruik van citroenzuur het percentage supervet zal verhogen, omdat het de loog wat neutraliseert. Verhoog in dit geval het percentage natriumhydroxide bij het maken van loog. Natriumcitraat geeft dit effect niet, omdat de reactie al eerder heeft plaatsgevonden.

• Overvetting:
  Superfat, of overvetting, geeft een ‘conditioning‘ (er blijft olie achter in de zeep en op de huid), maar het werkt wel schuimvorming tegen. Als jouw recept niet lekker genoeg schuimt, moet je overwegen om de overvetting een tikkie terug te schroeven. De standaard overvetting bij huisgemaakte zeep is 5%. Overvetting is wel nodig voor ons zelfmakers, omdat het ook een veiligheidsmarge geeft voor eventuele minimale afwijkingen bij het afwegen van de ingrediënten. Een zeep met 0% overvetting is geschikt als huishoudzeep, maar voor de huid is deze niet geschikt (te schraal).

III. Zacht water uit de kraan

Zacht water uit de kraan zorgt ervoor dat jouw zeep rijkelijk gaat schuimen. Dezelfde zeep bij iemand die in een regio woont met hard kraanwater, kan mogelijk nauwelijks schuim vormen. Dezelfde zeep – ander resultaat. Hoe meer calcium en magnesium er in het water zit, hoe ‘harder’ het water. Je kan bij je waterleidingbedrijf checken wat de hardheid van jouw water is (mocht je dit nog niet weten). Komt er hard water uit je leidingen, gebruik dan zacht, of gedemineraliseerd water bij het maken van je zeep.

IV. Geef je zeep een jasje

Natuurlijke zeep-in-een-jasje geeft meer schuimvorming dan zonder. Je kan eenvoudig zelf een klein hoesje haken van katoen voor je zeep. Een andere manier is om een zeep met wol te vilten.

Als je zeep een jasje heeft gekregen, is het extra belangrijk om de zeep-in-jas goed te laten (uit)drogen tussen het gebruik door. Ambachtelijk gemaakte zepen mogen niet vochtig bewaard blijven, want dan worden ze zacht en dan gaan ze niet lang mee. Een idee is om meerdere zepen tegelijk in gebruik te hebben. Je gebruikt alleen de absoluut droge zeep en de andere hangen nog te drogen. Dat ziet er ook nog leuk uit in de badkamer.

V. Olijfoliezeep: van slijm naar schuim

Olijfolie bevat veel oliezuur (een vetzuur). Dit zorgt voor een crèmige schuimvorming. Teveel olijfolie en de zeep wordt slijmerig. Waarom bestaan er dan 100% olijfoliezepen, zou je je dan afvragen. Nou, het bijzondere van zo’n only olive soap is dat de kwaliteit ervan steeds hoger wordt naarmate de zeep langer kan rijpen. Minimaal een half jaar blijven ze op de plank liggen, maar gemiddeld toch wel een jaar.
Een vers gemaakte olijfoliezeep van 6 weken oud glijdt slijmerig door je handen en produceert nauwelijks een belletje schuim.
Totaal het tegendeel als de zeep meer dan een jaar oud is, dan schuimt en bubbelt de zeep als geen ander.
Het is niet voor niets dat de Aleppo zepen razend populair zijn.

VI. Grote zeep geeft meer bubbels dan een kleine zeep

Dit heeft alles te maken met de beluchting van het water- en zeepmengsel. Een groot blok zeep zal in het begin veel meer schuimen, dan wanneer het blok kleiner en kleiner is geworden. Er is dan minder oppervlakte gekomen om bubbels te maken.

VII. Ben jij een Roller of een Boener?

De één gaat snel met zijn handen heen en weer over een stuk zeep en de ander laat een zeep luchtig heen en weer rollen van de ene hand in de andere. In het laatste geval krijg je veel meer schuim en bubbels dankzij de beluchting van het zeepmengsel.

Misschien ook interessant voor jou: