Lapis Lazuli

Lapis Lazuli
het blauwe goud uit Afghanistan

De Lapis lazuli is een halfedelsteen die oorspronkelijk uit de Sar-i-sang mijnen in Afghanistan kwam. Sinds de oudste tijden is het gemalen poeder ervan gebruikt als pigment en ornament. Er zijn in de Indus vallei in India voorwerpen van lapis lazuli gevonden die bijna tienduizend jaar oud zijn.

Later kwam er ook lapis lazuli uit Russische mijnen bij het Baikalmeer en ook in Chili is het gevonden. De oude Inca’s kenden ook het gebruik van lapis lazuli in hun gouden siervoorwerpen.

Lapis lazuli bestaat voor het grootste gedeelte uit het mineraal lazuriet (blauw) met daarnaast vaak ook wat calciet (wit), sodaliet (blauw) en pyriet (goud). Uit één kilo lapis lazuli blijft na zuivering slechts 20 á 30 procent zuivere diepblauwe pigment over. Er zijn tijden in de geschiedenis geweest dat het pigment een hogere kiloprijs had dan goud.

Verf

Van het pigment werd verf gemaakt, die door de schaarste en de hoge prijs in de zeventiende eeuw in Europa alleen gereserveerd was voor de blauwe mantel van de maagd Maria op religieuze afbeeldingen. In de Middeleeuwen en in de Renaissance werd vaak azuriet gebruikt als goedkopere vervanger van het poeder van de lapis lazuli. Dit was een iets lichtere kleur blauw, die dan in fresco’s in meerdere lagen werd opgebracht om donkerder te lijken (en zo de prijs te drukken).

Onsterfelijkheid

Ook in andere culturen had de lapis lazuli een hoge status. In het Oude Egypte geloofde men dat de steen de ziel naar onsterfelijkheid zou leiden. De steen zou de ziel van de goden bevatten.

Synthetisch

Sinds 1825 wordt er synthetisch ultramarijnblauw geproduceerd, dat wordt vervaardigd uit kaolien, soda, zwavel, en pek of houtskool. Dit wordt gestookt, waarbij een groene verfstof ontstaat. Bij afkoeling oxideert deze tot ultramarijnblauw. De kleur van het synthetische ultramarijn is donkerder dan de stof die uit lapis lazuli wordt gewonnen.

Oogschaduw en blauwsel

Ultramarijn wordt gebruikt in oogschaduw, alle soorten verf, maar bijvoorbeeld ook in het zogenaamde blauwsel dat vroeger aan de witte was werd toegevoegd om die witter te doen lijken.

Gemalen edelsteen in je zeepje…

helderblauw pigmentpoeder met de letters ultramarijn eroverheen

het pigment van de lapis lazuli heet ultramarijn

INCI: CI 77007

onschadelijk voor de huid

zeer geschikt om in zeep te gebruiken

Alhoewel de goudprijs deze dagen hoger ligt dan de prijs voor ultramarijn, is het pigment nog steeds een prijzige aangelegenheid. Ik keek net even snel online bij verfmolen De Kat (de enige windmolen die verf maakt) en zag dat 10 gram Afghaanse lapis lazuli veertig euro kost. Als je het volgende filmpje bekijkt, dan begrijp je waarom dit blauwe pigment altijd zo duur is geweest. Naast dat het voor ons altijd van verre landen moest komen, is het ook een bewerkelijk procedé om het pigment te isoleren van het gesteente.