Workshop Fun

Als je enthousiast bent over je eigen hobby, dan is het erg leuk om zo nu en dan andere mensen ook in te wijden in het plezier van het zeep maken. Laatst werd ik uitgenodigd bij iemand thuis om een workshop Zeepmaken te geven.

De foto’s zijn om privacy redenen zo bewerkt dat niemand herkenbaar in beeld is.

Vriendinnengroep

Al ruim 35 jaar vriendinnen en elkaar nooit uit het oog verloren. Elk jaar komen ze een aantal keren bij elkaar, soms met aanhang, soms zonder aanhang en dan verzinnen ze leuke workshops om samen creatief plezier te maken. Zeep maken hadden ze nog nooit gedaan.

Het was dikke pret. De tafel werd uitgeschoven, want al die flessen, potten en materialen moesten er allemaal op. Na een korte uitleg over wat we gingen doen en hoe het zeepproces in elkaar zit, gingen we wegen en geurtjes keuren. Het was wel grappig om te bemerken dat mijn meest favoriete geuren resoluut werden afgewezen. Geur is zo persoonlijk! Eén deelneemster ging voor geurloos.

Wat je niet direct beseft, is dat geuren het zeepproces enorm kunnen beïnvloeden. Sommige geurstoffen kunnen ervoor zorgen dat het verzepingsproces razendsnel gaat, zo snel dat je voor je het weet een blok beton in je pot hebt zitten. Sommige geurstoffen kunnen je kleurstoffen vaal maken of van kleur doen veranderen.

Vanille

Het ergste is misschien nog wel een geurstof met vanille essence. Dan ben je helemaal happy met je prachtige zeepje en binnen een paar dagen heb je een donkerbruine zeep. Vanille heeft de eigenschap om de zeep bruin te kleuren. Gelukkig bestaat er ook zoiets als een vanille stabilisator en als je die toevoegt, kan je dat proces tegengaan. Voor de zekerheid zorg ik voor geurstoffen zonder vanille erin als ik een workshop geef.

De basis om zeep te maken is het samenvoegen van een vet met loog.

Onze loog maken we van natrium hydroxide (NaOH). Dat zijn witte korreltjes. Na het afwegen gaan de korrels voorzichtig bij het water (altijd in die volgorde en nooit andersom!). Er vindt dan een chemische reactie plaats waarbij veel warmte vrijkomt.

Natriumhydroxide gemengd met water noemen we loog.

Zorg dat je een warmtebestendige waterhouder gebruikt (geen aluminium). Zelf gebruik ik altijd een roestvrijstalen schenkkan hiervoor. Een bijkomend voordeel is dat ik altijd de maatbeker kan herkennen waarin het loog heeft gezeten, zodat ik me niet kan vergissen in het grijpen naar een kannetje.

Voorzichtigheid

Het gebruik van loog hoeft niemand af te schrikken van het maken van zeep. Het is een gevaarlijk goedje, maar ter relativering: in onze keukenkastjes staan ook flessen met vloeistoffen die je niet in je ogen of op je huid wilt hebben (bleekwater, ammoniak). Het is een kwestie van zorgvuldigheid en voorzichtigheid.

Geen huisdieren of kleine kinderen in de buurt. Rustig handelen en bewegen. Het mengen van de natriumhydroxide doe je bij voorkeur in de openlucht of anders onder een ventilatiekap. Ter bescherming van je ogen tegen mogelijk opspatten, zet je een veiligheidsbril op (maar eigenlijk moet je handelen al opspattend loog uitsluiten) en natuurlijk draag je beschermende handschoentjes. Die twee blijf je dragen tot je laatste afwasje is gedaan.

Cold process

De techniek die we gebruikten was de cold process. Dat betekent dat na de verzeping de zeepmassa in een mal wordt gestort en niet verder verwarmd.
Hele leuke mallen hiervoor zijn de kleine plastic containertjes van de Action (0,29 cent). Het mooie ervan is het afsluitdekseltje. Dankzij het dekseltje kan er geen zuurstof meer bij tijdens de volgende twee dagen van het verzepingsproces. Het kan namelijk gebeuren dat de zuurstof uit de lucht ook gaat reageren op de zeep en dan krijg je een poederig laagje op de zeep, ash genaamd.

Een ander voordeel van het bakje met deksel is dat je de zeep al voorzichtig kan vervoeren, ook al is deze nog niet uitgerijpt. Dat het bakje transparant is, is natuurlijk het derde voordeel. Zo kan je al vanaf het begin zien hoe je zeep er uit zal zien.

Gewoonlijk moet je een zeepvorm bekleden met bakpapier (behalve als je een siliconenmal gebruikt). De zeep laat anders moeilijk los van de vorm. Om dit op te lossen smeren we de plastic container in met vaseline.
Vaseline is minerale olie en die heeft als eigenschap niet te verzepen, dus dan komt je zeep soepel uit de vorm.

Wat was het resultaat van het harde werken?