St Jansolie voor warme spieren

Dit mooie bloemetje heeft een krachtige medicinale werking en hoewel deze plant overal langs de weg te vinden is, laat ik hem met plezier in mijn tuin groeien. Dat is makkelijk voor het plukken. Elke dag vanaf Midzomer ga ik met een bakje de tuin in om de bloemen één voor één met de hand te plukken. Erg arbeidsintensief, omdat ik de knopjes onder de bloeiende bloemen niet wil beschadigen.

In het begin is het nog wel bij te houden, maar de planten gaan al vrij snel zo uitbundig bloeien, dat het een hardnekkigheid vereist om het vol te houden. Maar de gedachte aan de prachtige olie die ervan gaat komen, zorgt dat de moed erin blijft.

De eerste bloemetjes gaan vers in een laag neutrale olijfolie en elke dag worden er nieuwe aan toegevoegd. De glazen pot krijgt een gaasje eroverheen gespannen. Het vocht moet kunnen verdampen, dus de pot wordt niet met een deksel afgedekt. De pot gaat de vensterbank in, want door het zonlicht gaat de olie mooi rood worden. Elke keer komt er ook wat olie bij, zodat alle bloemen altijd onder staan.

Hoewel ik het liefst zoveel mogelijk biologische werk, gebruik ik voor dit soort maceraten meestal een extra virgene olijfolie uit de supermarkt. Ik wil niet dat de geur van olijven overheerst in het eindproduct.

Naast olijfolie gebruik ik ook – wel biologische – zonnebloemolie om de St Jansbloemen in te macereren. De potten staan gebroederlijk naast elkaar in de vensterbank.

Inwerking van het zonlicht

Na ongeveer zes tot acht weken is de olie mooi rood geworden. Dat gebeurt door de inwerking van het zonlicht en met verse bloemen. Gedroogde bloemen kan je ook op olie zetten, maar dan wordt het resultaat niet zo kleurrijk. Hetzelfde geldt als je het maceraat met een au-bain-marie maakt. De werkzaamheid zal in deze laatste gevallen net zo sterk zijn als bij een rode olie.

Vitamine E

Zonnebloemolie bevat heel erg veel vitamine E, daarom meng ik na het afzeven de olijfolie en de zonnebloemolie. Vitamine E is een natuurlijke anti-oxidant die het ranzig worden van vetten vertraagt. De St Jansolie gebruik ik niet bij het maken van zeep, maar alleen als massageolie of als zalf. Technisch gezien moet een zalf bij goed gebruik en koele bewaring minimaal 6 maanden houdbaar zijn. Mijn ervaring is dat de olie pas na een jaar iets anders (subtiel) gaat ruiken, een begin van ranzigheid. Dat komt dan precies als de eerste nieuwe olie van het jaar weer gemaakt is.

Wanneer bloeit het St Janskruid?

Tijdens de langste dagen van het jaar begint deze plant te bloeien. De naamdag van de heilige Sint Johannes (Jan) naar wie het kruid is vernoemd, is op 24 juni. Het komt wel aardig uit, want dit jaar (2019) plukte ik op 20 juni de allereerste bloemetjes. De volledige bloei kwam een week later.

Je kan het beste de bloemen plukken op de dag van bloei, want ze zijn de volgende dag al uitgebloeid. Dit geldt voornamelijk als je in je eigen tuin plukt. Met mijn vingertoppen pluk ik ze stuk voor stuk van de plant, of soms met een klein schaartje. De bloemen bloeien niet allemaal tegelijk, maar na elkaar, dus zo beschadig je de kleine knopjes niet. Als je uit het veld een bosje St Janskruid mee naar huis neemt, dan kan je sneller werken.

Het spreekt voor zich dat je alleen plukt als het droog is bij zonnig weer. Natte bloemen in olie is geen goede combinatie.

Hoe herken je het St Janskruid?

Als je geen ervaring hebt in het herkennen van planten, zou je je kunnen vergissen met het (giftige) Jacobkruiskruid. Er zijn twee belangrijke kenmerken waar je op kunt letten bij het herkennen van het St Janskruid:

• Het stuifmeel van het St Janskruid geeft rode vlekken op je vingers.
• Als je een blaadje van het St Janskruid tegen het (zon)licht houdt, zie je in het blad minuscule kleine gaatjes.

Eigenschappen van St Janskruid

Het St Janskruid heeft heel veel krachtige toepassingen. Voor mensen die last hebben van milde depressie of zwaarmoedigheid kan het innemen van de plant baat opleveren. Neem het echter niet zomaar in zonder advies van een dokter, want er kunnen wel bijwerkingen optreden. Het is geen ‘onschuldig’ middeltje.

Voor de uitwendige toepassingen: infectiewerend, antiviraal, pijnstillend.

De olie of zalf kan je gebruiken bij snij- of schaafwonden, eerste graads brandwonden en ook bij zwerende of geïnfecteerde wonden. Het is een prima olie om ’s avonds te gebruiken als je te lang in de zon hebt gezeten, als een soort after sun.

Mijn meest favoriete toepassing is bij pijnlijke spieren. Als je de olie (of zalf) stevig in de huid masseert, dan wordt deze warm en dat houdt een paar uur aan.

Ik verbeeld me dat het ook een goed middeltje is tegen rimpels, al is dit een moeilijk terrein natuurlijk (grijns). Het krijgen of vermijden van rimpels in je gezicht is van heel veel factoren afhankelijk, maar in de winter smeer ik lustig (maar dunnetjes) de olie op mijn gezicht. Baat het niet, schaadt het niet, want het helpt in elk geval de doorbloeding van de huid

Het is trouwens niet helemaal waar dat St Jansolie niet kan schaden. De stof hypericine maakt de huid lichtgevoelig. Dat is ook de reden dat ik het alleen in de wintermaanden gebruik, als er niet veel zon is.

Na toepassing, geen blootstelling aan de zon!