Biologische lavendelzeep maken

Elk jaar geef ik in de wijk waarin ik woon een aantal workshops zeep maken die door de buurtbewoners gratis gevolgd kunnen worden. Helaas was het vorig jaar niet doorgegaan vanwege de lockdown, maar dit jaar lukte het wel, hetzij dat het aantal deelnemers beperkt moest blijven per avond.

De voorbereidingen begonnen al veel vroeger

Een aantal weken vóór aanvang van de workshops was de gedroogde lavendel uit de moestuin al op biologische olijfolie en biologische kokosolie gezet. Dit heet maceraat maken. De goede werkstoffen komen dan in de olie terecht. De oliën worden een aantal keren verwarmd tot 60 graden Celsius gedurende meerdere dagen of weken.

Vervolgens…

Na een inleiding over zeep en zeep maken, begonnen we met het echte werk. De gietvorm voor een pondje zeep werd ingewreven met minerale babyolie. Dit zorgt ervoor dat de zeep niet aan de vorm blijft plakken, want minerale olie verzeept niet en gaat geen reactie aan met de rauwe zeep die er zostraks in gaat. Er werden drie bekertjes per persoon klaargezet om een verdeling in kleuren te gaan maken.

Daarna werden de vetten gewogen. De lavendelolie werd gezeefd, zodat de bloemetjes niet in de zeep zouden komen. We werkten met een basisrecept van olijfolie, palmolie en kokosolie. Dit geeft een stabiele zeep. Vanwege de vervelende dampen die vrijkomen bij het loog maken, deden we dit aan een tafeltje in de buitenlucht. Zodra de dampen waren verdwenen en de gemaakte loog helder van kleur was geworden, kon deze weer naar binnen gebracht worden.

Het toevoegen en mixen van de loog en de vetten deden we één voor één om het per persoon goede aandacht te geven. Zo gebeurde het dat de vetten van de laatste personen teveel waren afgekoeld voor de mix, en toen werden die even snel weer extra au-bain-marie bijgewarmd. Zie de foto hierboven.

Verzeping

Heel voorzichtig blijf je roeren met je spatel en mixen met de staafmixer tot de massa gaat binden en je de consistentie van vla bereikt. De verzeping is dan in volle gang en gaat nog uren tot een dag door. Je kunt wel nu je geurstof en je mica’s gaan toevoegen.

Voor leuke effecten kan je de vloeibare, rauwe zeep verdelen over een aantal bakjes. Daar roer je een lepeltje mica doorheen, of meerdere lepeltjes, afhankelijk van wat je wilt. Er zijn geen regels over hoe je verder gaat. De deelnemers van de workshop deden zeer uiteenlopende dingen. De één wilde een gewone egale paarse zeep, zonder toevoegingen. De ander deed laagje voor laagje, maakte geheime verassingen in de zeep die pas later zichtbaar zouden worden. Weer iemand anders werkte heel nauwkeurig met druppeltje-voor-druppeltje, om een confetti-effect te creëren.

Na afloop ging er een deksel op die de zeep luchtdicht deed afsluiten. Dat is handig om de zeep (in de meegenomen handdoek gerold) mee naar huis te vervoeren, maar ook om de zogenaamde soda ash te voorkomen. Dat is het verschijnsel dat de actieve loog soms een verbinding aangaat met de zuurstof uit de lucht. Er komt dan een soort poederige aanslag op de zeep. Helemaal onschuldig en ongevaarlijk, maar niet altijd gewenst. Zonder zuurstof gebeurt er dus niets.

De handdoek moest er ook voor zorgen dat de zeep zo lang mogelijk warm bleef. Dan krijg je een geforceerde gelering, waardoor de kleuren van je zeep helderder worden en ook gelijkmatig van kleur (en geen donkere cirkels van binnen).

Let op!

Ambachtelijk gemaakte zepen moeten goed kunnen drogen tussen twee wasbeurten door, bij voorkeur op een zeep-rekje, maar nooit in een bakje met nog een laagje water op de bodem.