Wol vilten

Traditioneel

Vilten is een hele oude ambacht. De basistechniek is er voor te zorgen dat de haartjes van de wol zo in elkaar verstrengeld raken, dat er een stevige massa vervilte wol gaat ontstaan. Dit kan gebeuren omdat de haartjes van nature hele kleine schubbetjes hebben, die door warmte en wrijving in elkaar grijpen. Van oudsher waren lappen vervilte wol het voornamelijkste doel, om zo kleden, doeken of kleding mee te maken.

Mongolië

In de volgende video’s kunnen we zien hoe dit traditioneel gebeurde in Mongolië. De ruwe wol wordt direct na het scheren van het schaap gelegd en bewerkt om er tentdoeken van te gaan maken voor de yurt, de Mongolische tent.

Het is duidelijk dat de wol niet vooraf gewassen wordt.

Iran

Iran staat bekend om zijn Perzische tapijten, die niet alleen geknoopt of geweven worden, maar die ook van vilt vervaardigd kunnen worden.

Modern

Het maken van grote lappen vilt is zwaar werk zoals je al hebt kunnen concluderen. Hele fijne en zachte wol vervilt weliswaar vrij makkelijk, maar voor grotere projecten zoals vloerkleden, kan je beter stuggere wol gebruiken, maar dit soort wol kost veel meer kracht en inspanning. Tegenwoordig worden de lappen bij ons niet achter een paard gesleept dat over de vlakte wordt gejaagd. Er bestaan speciale viltmachines die het zware werk van ons over kunnen nemen.

Ik weet het, het is zwaar inboeten op de romantiek van het oude ambacht: geen schapengeur, geen gezellige kringgesprekken meer met je halve familie tijdens het kloppen van de wol, geen lekkere sprinkhanen tussendoor, niet eens meer rugpijn….

Zelf doen

Het is enorm leuk om zelf je eigen vilt te maken. Dan maken we geen gebruik van machines, maar alles gaat gewoon met de blote handen. De mogelijkheden met vilten zijn eindeloos, maar hieronder kan je lezen hoe je zelf een lapje  maakt met natvilten (droogvilten bestaat namelijk ook nog).

Je hebt nodig:

• losse wol (zachte lontwol is prettig om mee te beginnen)
• eventueel sliertjes pure zijde
• noppenfolie
• olijfzeep
• warm water met wat geraspte zeep er in opgelost
• een afwasborstel en azijn

(De viltwol kan je online bestellen en tegenwoordig heeft Pipoos ook viltwol.)

Het uitleggen van de wol

Je neemt plukjes wol die je plukje voor plukje op de noppenfolie legt, terwijl je ervoor zorgt dat de plukjes elkaar een heel klein beetje overlappen als dakpannetjes. Plukje voor plukje, rij na rij, leg je de wol neer. Je moet bedenken dat het uiteindelijke resultaat na het vilten dertig procent gekrompen zal zijn, dus zorg dat je je wol extra ruim uitlegt in het begin.

Daarna komt de tweede legging. Je gaat nu precies hetzelfde herhalen met dakspansgewijs de plukjes wol leggen, maar deze keer precies haaks op de vorige keer. Dus de eerste keer gingen de plukjes verticaal gelegd, daaroverheen komt de tweede ronde van horizontaal gelegde plukjes. Het is prima om twee keer een verschillende kleur te gebruiken. Je lap krijgt dan aan de voor- en achterkant een andere kleur. Houd er rekening mee dat de kleuren wel enigszins kunnen gaan mengen, maar dat kan juist jouw bedoeling zijn. Experimenteer er maar op los.

Vervolgens kan je ook nog met felle kleurtjes patronen aanbrengen bovenop de twee lagen gelegde wol.

Het natmaken van de wol

De volgende stap is het natmaken van de wol. Dit doe je door het warme zeepwater erover te sprenkelen. Een afwasborstel is zeer geschikt om het water evenredig te verdelen over je werkstuk. Gewoon met een losse pols er overheen zwaaien. De wol moet goed nat worden, zonder dat alles van je tafel af dobbert. Controleer goed of alle hoeken even nat zijn geworden.

Zacht wrijven

Dan leg je een tweede vel noppenfolie (of je vouwt je eerste vel dubbel als deze groot genoeg is) op de bovenkant, en je gaat voorzichtig duwen en drukken. Heel lief en subtiel begin je met zacht wrijven, vooral niet te hard, want de wol is nog los en kan makkelijk uit vorm raken als je te snel te ruw gaat werken.

Als je merkt dat de wol genoeg vervilt is geraakt om in vorm te blijven, kan je met je blote handen gaan wrijven. Maak lekker wat extra schuim door een blok zeep door je handen te rubben en het schuim te laten vlokken.

De dunne randjes vouw je naar binnen en je wrijft net zolang tot alles stevig vilt wordt.

De randen zijn hier al netjes (de wol is hier om een mal gevilt), maar het middengedeelte moet nog strak worden gevilt.

Met de vingertoppen kan je ook plaatselijk extra druk uitoefenen.

Gooien en smijten

Als laatste kan je je vilten werkstuk extra stevig maken door het samen te knijpen tot een bal, en het gooien van de lap op tafel of op de grond. Hi, hi, dit is een leuk karweitje. Hoe harder het vilt gegooid wordt, hoe beter het is voor het resultaat.

Goed uitspoelen

Dan kan je de lap goed uitspoelen tot alle zeep verdwenen is. Een naspoeling met azijn doet de kleuren verlevendigen.

Na het drogen kan je je vilten lap nog verder verfraaien met naaldwerk of kralenwerk. Net wat je wilt.

• 

• 

Hier heb ik een dummy boek uit de witte boekhandel beplakt met een vilten lap als boekomslag. Er zitten ook glitterkralen en borduurwerk verwerkt.

• 

• 

Etui van vilt. Vilt is prima materiaal om scherpe scharen in te vervoeren.

Misschien een kussen? Ik heb nog niet besloten…..

Deze dame legt het hele proces nog veel beter uit dan dat ik kan:

De volgende keer zal ik stap-voor-stap uitleggen hoe het vilten van een zeep gaat. Dat werkt helemaal anders.

Veel plezier iedereen die nu geïnspireerd is geraakt door het vilten!

Jasmin