DIY: Calendula Zalf

Er zijn verschillende manieren om Calendulazalf te maken. In dit korte artikel leg ik uit hoe ik het doe met vaseline en in deel II zal ik uitleggen hoe het werkt met Calendulaolie en bijenwas.

Het allermooiste is als je de calendulabloemen kunt gebruiken uit je eigen tuin of balkon. Het zijn erg makkelijke planten om te zaaien en te kweken, en de bloemproductie gaat door tot de winterkoude invalt, en in zachte winters sterven ze niet eens af (maar raken in de loop van het volgende jaar toch uitgeput). Als je ervoor zorgt dat alle bloemen voortdurend geplukt worden, en de plant geen zaad kan aanmaken, dan blijf je gegarandeerd continu nieuwe bloemen krijgen. In de bio-winkel, in de sectie kruidentheeën, kan je ook gedroogde Calendula kopen. Een andere naam voor Calendula is Goudsbloem.

Vaseline is steriel en heeft geen conserveermiddelen nodig

Ik heb jarenlange goede ervaring met eigengemaakte Calendulazalf op basis van vaseline. Vaseline is een olieproduct, is steriel en bederft niet, wordt daarom in de medische wereld veel gebruikt in zalven voor huidaandoeningen zoals exceem. Het smeert goed uit, en laat zich prima gebruiken voor kruidenzalven.

Vaseline is overal te koop in supermarkten of drogisterijen. Aangezien ik nog nooit kwaliteitsverschil heb ervaren tussen goedkope en dure vaseline, gebruik ik de goedkoopste variant vaseline van de Wibra of de Action. Let er wel op dat het 100% vaseline is, zonder enige toevoegingen.

Potje of tube?

Je gemaakte Calendulazalf kan je straks in kleine potjes of tinnetjes doen. Het nadeel van potjes is dat je iedere keer met een niet steriele vinger in de pot duikt, en dat er bacteriën achterblijven. Ondanks dat ik nooit heb meegemaakt dat een Calendula zalf ging bederven, geef ik voor mezelf de voorkeur aan een lege tube om de zalf in te bewaren. Tubes kan je via internet bestellen, of gewoon bij een apotheek kopen die nog zelf de medicijnen prepareert. Dat kan je eigen apotheek zijn, of een andere apotheek in je stad.

Wat is er zo goed aan Calendula?

Calendula werkt ontsmettend, anti-bacterieel, tegen schimmels, en heeft een ontstekingsremmende werking.

Wanneer gebruik je deze zalf? 

De Calendulazalf die je op deze wijze maakt is niet bepaald een beauty zalf voor gebruik in je gezicht, want dan ga je glimmen als een biljartbal. Niet aan te raden dus, als je over enige ijdelheid beschikt. Als EHBO-hulpmiddel in huis voor kleine plekjes op de huid is het goud waard.

• muggenbulten
• brandnetel jeuk
• ruwe ellebogen en kloofjes in de huid
• ruwe moestuinhanden
• luieruitslag
• beschadigde huid door schaven, zonnebrand

Ik ben ooit eens door een woeste bij in mijn hals gestoken in de moestuin, en ik had niets bij de hand tegen de pijn. Bij ingeving deed ik een paar calendulabloemen in mijn mond om ze tot pap te kauwen, en deed dat op de gezwollen plek. Wat een heerlijkheid dat de pijn daarop helemaal wegtrok.

AAN DE SLAG!

Wat heb je nodig?

• 1 pot goedkope vaseline (géén geurstoffen of andere toevoegingen!!) (250 gram)
• twee handen verse calendulabloemen, het liefst 1 of 2 dagen na het plukken
• au-bain-marie pan, of twee losse pannen die in elkaar gezet kunnen worden
• roerlepel
• snijplank
• scherp mesje
• theezeef
• pure alcohol
• warmtebron (keukenfornuis of petroleumbrandertje
• eventueel: thermometer
• kleine glazen potjes of mini weckflesjes (Dille & Kamille, Blokker, Action), tinnen blikjes, lege tubes (apotheek) naar keuze
• eventueel een weegschaal met aanduiding in grammen
• druppeltjes etherische olie (lavendel, geranium) naar keuze

Omdat de vaseline diverse malen verwarmd zal worden, kan je hier de verse plant gebruiken. Het liefst een aantal dagen na de pluk als de kopjes al wat slapper gaan worden, dan is er al het eerste vocht uit. Heb je alleen gedroogde Calendula, dan gebruik je die natuurlijk, maar van gedroogde plant gebruik je minder dan van een verse plant. Je kan ook de verse plant snijden en dan twee dagen op een platte schaal laten liggen. Ik gebruik altijd de hele koppen, en eventueel een steeltje of aanhangend mini-blaadje gaat helemaal mee.

Au-bain-marie

Als je begint doe je eerst een deel van je Calendula in het au-bain-marie pannetje, en vervolgens de volledige hoeveelheid vaseline die je wilt gebruiken. Houd er rekening mee dat je wat gewicht aan vaseline zult kwijtraken in het proces.

Je zet de inzet-pan op de pan met een klein laagje water, en vervolgens zet je het geheel op je warmtebron. Het kan in de keuken, maar ik heb zelf de voorkeur* voor een klein petroleumbrandertje dat ik in de vensterbank of woonkamer kan zetten. Zo kan ik nog computeren tijdens het verwarmen. Het is namelijk belangrijk dat de massa NOOIT tot kookpunt komt. Probeer een maximale temperatuur van 50 a 60 graden aan te houden, want anders worden diverse werkzame stoffen vernietigd door te hoge temperatuur.

Als de vaseline gesmolten is, voeg je de rest van het plantaardig materiaal toe, net zo lang totdat het verzadigingspunt is bereikt. Als je het uitvoert, begrijp je direct wat ik hiermee bedoel, want op een gegeven moment wordt de massa één ‘klont’, en dan stop je met toevoegen.

Drie maal verwarmen

De volgende dag verwarm je alles weer totdat alles vloeibaar is, en zet je weer de warmtebron uit. Minimaal drie dagen achter elkaar. Het verwarmen doe je ZONDER deksel, want je wilt al het vocht laten verdampen. Zo nu en dan roeren is dus heel goed.

Na drie keer verwarmen en laten afkoelen (je mag het best een paar dagen koud laten staan, maar dan WEL afdekken tegen stof en vliegen en nieuwsgierige katten, dan ga je alles zeven met een theezeefje, en kan je de plantmassa ook uitdrukken in het zeefje. Deze methode geeft wel een ‘vuile’ zalf, dus een paar keer zeven is geen overbodige luxe, of je moet geen probleem hebben met bezinksel. Ik heb ook een héél fijn theezeefje, waar bijna niets doorheen gaat, en dat is aan te raden bij de laatste ronde zeven. Als je denkt dat er nog vocht aanwezig is, kan je nog een keer in een schone pan heel zachtjes verwarmen totdat alles weg is. Ondertussen kan je met zo puur mogelijke alcohol (Kruidvat) je potjes of tubes desinfecteren. Dit doe je met een niet pluizend doekje, of met een spraybeurt (losse lege  sprayflesjes zijn vaak te krijgen via drogist, Hema ed. en die worden verkocht als verpakkingsmateriaal voor vliegreizen)

Als je alleen met gedroogd materiaal werkt, heb je sneller een schone zalf, en kan je zelfs met één keer zeven je potje vullen.

Als je de te vullen potjes op een glazen plaat zet (bijvoorbeeld een glazen snijplank), dan is het makkelijker om eventueel geknoei bij het vullen schoon te maken. Tijdens het afvullen kan je per potje 2 tot 4 druppeltjes etherische olie toevoegen van lavendel of geranium. Dat ruikt lekker, en heeft ook nog een conserverende werking in het algemeen. Als je het gewicht van de inhoud van je potjes of tubes belangrijk vindt, dan vul je af op een weegschaal.

Met 250 gram vaseline bij aanvang, verlies je wat aan gewicht doordat er in het proces wel eens gemorst wordt, en het blijft ook nog een beetje in de calendula hangen. Maar het is nog steeds héél veel Calendulazalf. Je kan dus goedkoop heel veel leuke kadootjes maken voor je vrienden en familie. Een leuk etiketje ontwerpen, met inhoud, gewicht, datum enz. is ook deel van de pret. Pritt-stiften lijmen heel goed gewoon papier op glas. Je hebt niet specifiek gekochte etiketten nodig. Op tubes kan je ook met watervaste stiften schrijven wat er in zit.

* geschreven toen de elektrische slowcooker zijn intrede nog niet had gedaan (grijns)

Misschien ook interessant voor jou: