Veldvarkens interview met Jorieke Ruim

Het verhaal van Jorieke Ruim en haar partner Joep die kleinschalig en op diervriendelijke wijze varkens houden.

Vertel eens waarom de varkens bij jullie veldvarkens heten en wat voor leven zij leiden

Onze varkens hebben het goed. Het kan natuurlijk altijd beter. Het liefst geef ik ze een groot bos om in te lopen met stromend water dat uitkomt in een meer en altijd wat te eten in de grond. Maar goed, die bomen hebben we pas net aangeplant en dat stromende water komt hier niet langs. Niet eens dichtbij…

Wel hebben we velden vol met onkruid, of met resten van een bepaald gewas zoals voederbieten, tarwe en veldbonen. En daar staat dan ook altijd weer genoeg onkruid tussen. Deze gewassen telen we voor de varkens en ze mogen dus zelf de resten opruimen! In vrij korte tijd maken de varkens er weer mooie zwarte veldjes met zand van. Wel met enorme kuilen en bijbehorende bergen. Dus als we weer wat willen verbouwen, zijn we weer even druk met het gladmaken van zo’n veld.

Zodra ze dat veld hebben bijgewerkt, gaan ze weer naar een ander groen stuk. Zo’n stuk is tussen de 500 en 2200 m2 groot, dus de ene keer hebben ze meer te verwerken dan de andere keer. Meestal zitten ze in groepjes van drie of vier op een veldje, zodat er geen gedrang is bij de voerbakken, want we voeren ze ook nog eens van allerlei lekkers.

Wat geven jullie de varkens te eten?

Elke dinsdag krijgen wij een aanhangwagen vol met groente en fruit van een marktkraam uit de buurt. Groenteafval dat ze anders zouden weggooien weggooien, omdat het niet goed of mooi meer is. Bruine bananen, sinaasappels met een verkleurde schil, te rijpe appels, verlepte sla, slappe prei, snottige bloemkool, de buitenste bladeren van kolen, meloenen met een rot plekje en overrijpe mango’s. Het is elke week weer anders.

Volgens mij heb jij veel plezier met die beesten. Ze gaan zelfs onder de douche en in bad…

Onze varkens zijn gek op badderen in de modder. Ook krijgen ze graag een douche, zeker als het erg warm is in de zomer. Ze worden er helemaal springerig en vrolijk van. Ze maken de kuil met water steeds wat dieper en breder, door veel grond te verzetten met hun neus.
Ze proberen altijd om de modder tot op hun rug te krijgen, door te gaan liggen en dan een beetje te wiegen en te spetteren. Vaak lukt het net niet, dus dan loopt er een zwart-bruin moddervarken met nog een ‘schone’ streep op zijn rug.

Hoe gaat het als er biggen geboren worden in het veld, moet je daar als boer bij assisteren?

Met een aantal volwassen zeugen, heb je al gauw meerdere keren per jaar een worp met biggen. In de winter, in de zomer, en daar tussenin. Als de beer lang bij de zeug loopt, dan proberen we te noteren wanneer ze gedekt is. Wordt ze drie weken later niet weer gedekt, dan was die eerste keer dus raak. En kunnen we op de kalender noteren wanneer we biggen kunnen verwachten.

De bevalling gaat eigenlijk helemaal vanzelf, die biggen glijden er één voor één uit. Daar zit soms wel vrij veel tijd tussen, dus als je in de kou staat toe te kijken, ben je het vrij snel zat,  ha,ha. Elke pasgeboren big kruipt naar een hoekje, tot je een hoopje met bibberende biggen hebt. Ik heb nog niet kunnen horen of de moeder een bepaald geluid maakt, zodat de biggen weten dat ze mogen komen drinken. Maar goed, wie weet hoor ik dat nog eens? Ik neem namelijk toch aan dat ze zoiets doet.

De biggen blijven zo’n zeven à acht weken bij hun moeder, ze eten dan al weken mee met het vaste voer. En hun moeder is ze dan echt al goed zat! Meestal verhuizen we moeder en kinders naar een nieuw stuk en na een paar dagen verhuizen we de moeder naar een geheel eigen veld. De biggen zijn dan gewend aan het nieuwe veld (en het schrikdraad) en zullen minder snel proberen te ontsnappen om weer bij hun moeder te komen.

Er worden per jaar dus veel biggen geboren. Hoe gaat het verder?

Wij houden onze varkens voornamelijk voor de slacht. We zijn namelijk gek op varkensvlees en we hebben al een aardige groep met mensen om ons heen die het ook zeer graag lust. Die graag aan de gang gaat met een groot stuk buikspek, met een hele achterpoot, met lever of juist met een onderpoot of staart voor in de soep. Ze proeven dat onze varkens langer leven en veel meer beweging krijgen. Je moet die varkens eens zien rennen als ze zien dat ze wat lekkers gaan krijgen! Ze lijken vrij log, maar zijn nog best snel.

Voordat een varken naar de slager gaat, e-mail ik al die mensen. Ik vertel ze dat er weer een varken wordt geslacht en dan krijg ik te horen wat ze willen bestellen. We wonen een beetje in een uithoek, dus de meeste mensen bestellen wat extra. Zo kunnen ze hun vriezer weer volstoppen en hoeven ze voorlopig niet meer helemaal naar Zelhem te rijden.

Op de dag van afhalen kijken ze dan nog lekker rond hier, er zijn meestal wel wat biggen om naar te kijken of mee te knuffelen. Vaak komen er kleine kinderen mee, die zo zien waar hun vlees vandaan komt (niet uit een fabriek dus).

Het slachten doen jullie dus niet zelf?

Onze slager biedt op bepaalde dagen een slachtservice voor mensen met maar één of een paar dieren. Normaal worden de varkens of koeien daar per volle vrachtwagen gedropt. Nu lopen er enkele koeien, varkens, schapen of geiten rond (dat ligt er aan op welke dag en met welk dier je komt).

Het varken laden we die ochtend in de veewagen. Met die veewagen is hij in zijn leven al een paar keer eerder verplaatst. Naar andere veldjes bijvoorbeeld. Hij loopt er dus uit zichzelf in en er ligt stro waar hij meteen in gaat zoeken en trekken. Het ritje naar de slager is zeer kort en bij aankomst loopt het varken ook uit zichzelf uit de kar. Geen geduw, gepor of getrek. Het varken is nieuwsgierig, en loopt op de hekken met andere dieren af. Een ander hek gaat achter hem dicht en we kunnen weer gaan. De slager doet de rest.

Bewerken jullie het vlees ook?

Daarna komt inderdaad nog het leukste: dan is er tijd om zelf wat te proberen en te proeven! We hebben bij elk varken wel weer wat nieuws om te proberen. Zouten en roken van buikspek, zouten en drogen van een hele ham, kopkaas maken, lever paté maken en ga zo maar door. Rookworsten maken we ook, al was dat nog wel even oefenen hoor!

Bedankt voor dit interview, Jorieke. Het geeft een blik achter de schermen van hoe je kleinschalige, bijna zelfvoorzienende bedrijfje werkt, samen met je partner Joep. Ik begrijp goed dat het heel veel dagelijks werk is, zeker als ik hoor dat jullie zelfs het voer voor de varkens zelf verbouwen en verwerken, naast het recyclen van het marktafval. De liefde voor het dier en het werk er omheen, en het plezier in het ambachtelijke werk is het geheim van jullie succes.

Voor de mensen die interesse hebben in vlees van Veldvarkens is hier de link naar de website om vlees te bestellen.